Stanowisko ruchu Sprawiedliwego Handlu na COP25

Nie ma odporności na zmiany klimatu bez sprawiedliwości w handlu. Drobni rolnicy muszą znaleźć się w centrum negocjacji dotyczących globalnego kryzysu klimatycznego.

Pożary Puszczy Amazońskiej oraz niepokoje społeczne wywołane degradacją środowiska na naszej planecie, w połączeniu z organizowanymi na całym świecie działaniami w ramach Młodzieżowego Strajku Klimatycznego (Fridays for Future), pokazują powagę kryzysu klimatycznego będącego przedmiotem 25. Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) – COP25. Kryzys ten szczególnie dotyka drobnych rolników, którzy coraz częściej zmagają się z suszami, powodziami oraz innymi nieprzewidywalnymi zjawiskami pogodowymi. W rezultacie wielu z nich porzuca swoje uprawy i wybiera migrację jako jedyną szansę na lepsze życie.

Potrzebne są pilne, konkretne i ambitne działania, które zażegnają obawy związane z migracją oraz zagrożeniem bezpieczeństwa żywnościowego, które utrudniają realizację światowych Celów Zrównoważonego Rozwoju. Dlatego globalny ruch Sprawiedliwego Handlu apeluje do Stron UNFCCC o uznanie polityki i praktyk Sprawiedliwego Handlu za istotny element strategii minimalizowania i adaptacji do zmian klimatu. Konieczne są pilne inwestycje w społeczną i agroekologiczną transformację naszych modeli produkcji i konsumpcji i dążenie w kierunku nowej gospodarki opartej na sprawiedliwości społeczno-ekonomicznej.

Jak zmiany klimatu pogłębiają ubóstwo drobnych rolników:

Nieuczciwe ceny osłabiają odporność drobnych rolników na zmiany klimatu

Kryzys klimatyczny przyspiesza w dużej mierze ze względu na dominujące obecnie modele biznesowe, stawiające zysk ponad bezpieczeństwem i dobrostanem ludzi i planety. Dziś większość z ponad 800 milionów drobnych rolników na całym świecie nie może inwestować w przystosowywanie produkcji do zmian klimatu i minimalizowanie ich skutków. Konsekwencją nierównego rozkładu wartości w globalnych łańcuchach dostaw produktów rolno-spożywczych, nieuczciwych cen i praktyk handlowych oraz braku dostępu do finansowania i programów ubezpieczeń od skutków zmian klimatu są niskie zarobki drobnych rolników, które nie wystarczają na pokrycie prawdziwych kosztów zrównoważonej, odpornej na zmiany klimatu produkcji rolnej, w tym produkcji ekologicznej. Obecne modele produkcji i konsumpcji, a także brak regulacji wspierających sprawiedliwe, zrównoważone praktyki biznesowe, zwłaszcza w sektorze rolno-spożywczym, stoją na przeszkodzie realizacji ambitniejszych celów ochrony środowiska i zaspokojenia potrzeb drobnych rolników, którzy najbardziej odczuwają skutki kryzysu klimatycznego.

Istnieją jednak praktyczne rozwiązania na rzecz zmiany obecnych niesprawiedliwych praktyk handlowych w globalnych łańcuchach dostaw, które pogłębiają kryzys klimatyczny. Ruch Sprawiedliwego Handlu narodził się w odpowiedzi na dysfunkcje konwencjonalnych łańcuchów dostaw, utrwalających ubóstwo marginalizowanych społeczności na całym świecie zamiast tworzenia wzajemnie korzystnych relacji handlowych. Sprawiedliwy Handel to sprawdzony sprawiedliwy i zrównoważony model biznesowy, który zapewnia lepsze wynagrodzenia, transparentne i zrównoważone partnerstwo handlowe oraz godne warunki pracy, a także wzmacnia pozycję ludzi najbardziej dotkniętych skutkami zmian klimatu. Ruch Sprawiedliwego Handlu aktywnie zabiega o to, by władze państw i Unii Europejskiej oraz instytucje międzynarodowe prowadziły politykę publiczną, która ułatwiłaby tworzenie bardziej sprawiedliwej i zrównoważonej gospodarki światowej. Starania te mają na celu wzmocnienie w ramach partnerstw biznesowych odporności marginalizowanych drobnych rolników, rzemieślników i pracowników najemnych na zmiany klimatu. Ruch Sprawiedliwego Handlu apeluje o szerokie wprowadzenie nowej umowy społecznej między drobnymi rolnikami, producentami, rzemieślnikami a podmiotami gospodarczymi, rządami i konsumentami, po to by wypracować zrównoważony społecznie i ekologicznie model gospodarki, który pozwoli skutecznie mierzyć się z globalnym kryzysem klimatycznym.

Ruch Sprawiedliwego Handlu apeluje do Stron UNFCCC na COP25 o zajęcie się podczas nadchodzących negocjacji klimatycznych kwestiami nieuczciwych praktyk handlowych, nierównowagi sił w łańcuchach dostaw oraz zrównoważonej produkcji i konsumpcji. Nierówności i zmiany klimatu są ze sobą nierozerwalnie związane – podobnie jak rozwiązania obu tych problemów. Liczy się każdy rok, każda decyzja, każda 0,1°C ocieplenia. Bardziej sprawiedliwy podział wartości w łańcuchach dostaw umożliwia realizację celów społecznych i ekologicznych, a ciężar zmiany modelu gospodarczego na bardziej zrównoważony rozkłada się bardziej sprawiedliwie.

Ruch Sprawiedliwego Handlu domaga się od Stron następujących działań:

Nowa gospodarka jest możliwa, ale ruch Sprawiedliwego Handlu samodzielnie nie jest w stanie sprostać skali wyzwań wywołanych przez kryzys klimatyczny i rosnące nierówności w łańcuchach dostaw. Obecny globalny system ekonomiczny pilnie potrzebuje transformacji, a jej ciężaru nie mogą ponosić wyłącznie konsumenci domagający się tej zmiany przez swoje decyzje zakupowe. Rządy państw, a przede wszystkim firmy na całym świecie muszą współpracować i odegrać swoją rolę w przekształceniu gospodarki tak, by działała dla dobra wszystkich i rozwijała się w sposób zrównoważony. Przeciwdziałanie kryzysowi klimatycznemu przez zapewnienie sprawiedliwości w handlu jest niezwykle istotnym krokiem do realizacji tego celu, dla dobra zarówno ludzi, jak i planety.

Pełna wersja stanowiska wraz z nazwami popierających go organizacji znajduje się załączonym pliku.

Źródła:

  1. Międzynarodowy Panel do spraw Zmian Klimatu (IPCC), Special Report on climate change desertification, land degradation, sustainable land management food security and greenhouse gas fluxes in terrestrial ecosystems.
  2. IPCC, Special Report on Global Warming of 1.5°C.
  3. Global Commission on Adaptation, Adapt Now: A Global Call for Leadership on Climate Resilience.